SQL Server Reporting Services (SSRS) is een servergebaseerd rapportageplatform van Microsoft dat wordt gebruikt voor het maken, beheren en distribueren van gepagineerde rapporten. Met de release van SQL Server 2025 is er in 2026 een enorme verschuiving gaande: Microsoft brengt geen nieuwe versies van SSRS meer uit. Versie 2022 is de definitieve release, en Power BI Report Server (PBIRS) is nu de standaard voor on-premises rapportage. Tegelijkertijd bereikt SQL Server 2016 in juli 2026 zijn End-of-Life (EOL), waardoor veel organisaties nu actie moeten ondernemen. Dit overzicht biedt de exacte technische specificaties, licentiewijzigingen en een migratiestrategie voor beheerders.
Wat is SQL Server Reporting Services (SSRS)?
SQL Server Reporting Services is al ruim twee decennia de ruggengraat voor bedrijfsrapportages binnen het Microsoft-ecosysteem. Het platform is ontworpen voor het genereren van traditionele, gepagineerde rapporten (paginated reports) die perfect zijn voor afdrukken of exporteren naar PDF en Excel. In tegenstelling tot moderne dashboarding-tools die focussen op interactieve visualisaties, is SSRS gebouwd voor pixel-perfecte documenten zoals facturen, financiële balansen en inventarislijsten.
Het systeem maakt gebruik van RDL (Report Definition Language), een XML-gebaseerde standaard. Ontwikkelaars en data-analisten schrijven queries in T-SQL of DAX, koppelen deze aan visuele elementen zoals tabellen en grafieken, en publiceren het RDL-bestand naar de Report Server. Gebruikers kunnen deze rapporten vervolgens on-demand opvragen via een webbrowser, of ze automatisch via e-mail ontvangen op basis van een ingesteld schema (data-driven subscriptions).
SSRS ondersteunt een breed scala aan databronnen, waaronder [INTERNAL:sql-server-databases], Oracle, OLE DB, ODBC en Analysis Services (SSAS). Dit maakt het een flexibele laag bovenop vrijwel elke relationele of multidimensionale database in een bedrijfsnetwerk.
De Architectuur van SSRS
Om SSRS effectief te beheren in 2026, is het cruciaal om de onderliggende architectuur te begrijpen. Het platform is modulair opgebouwd en leunt sterk op de SQL Server Database Engine voor opslag en verwerking.
1. De Report Server (Windows Service)
De kern van SSRS is de Report Server-service. Dit is de engine die inkomende verzoeken verwerkt, verbinding maakt met databronnen, de data ophaalt, en de rapporten rendert in het gewenste formaat (HTML, PDF, Excel, CSV). De engine beheert ook de planning van geautomatiseerde rapporten en de beveiligingscontroles op basis van Active Directory.
2. ReportServer en ReportServerTempDB Databanken
SSRS slaat geen rapportagedata op, maar wel alle metadata. Hiervoor maakt het twee databases aan op een SQL Server-instantie:
- ReportServer: Bevat alle RDL-bestanden, configuratie-instellingen, beveiligingsrollen, gedeelde databronnen en abonnementsgegevens.
- ReportServerTempDB: Fungeert als de werkruimte voor de service. Hier worden tijdelijke sessiegegevens en gecachete rapporten opgeslagen om de prestaties te verbeteren bij gelijktijdige verzoeken.
3. De Web Portal (Report Manager)
De Web Portal is de front-end interface (standaard bereikbaar via http://[servernaam]/Reports). Hier kunnen eindgebruikers mappen doorbladeren, rapporten bekijken en exporteren. Beheerders gebruiken deze portal om rechten uit te delen, databronnen te configureren en geplande taken (subscriptions) te monitoren.
4. Ontwikkeltools (Report Builder en SSDT)
Voor het bouwen van rapporten biedt Microsoft twee primaire tools:
- Report Builder: Een lichtgewicht, Office-achtige applicatie die ideaal is voor power users en analisten om snel rapporten te ontwerpen.
- SQL Server Data Tools (SSDT) voor Visual Studio: Een geavanceerde IDE voor ontwikkelaars. SSDT biedt integratie met versiebeheer (zoals Git) en maakt het mogelijk om complexe expressies, geneste subrapporten en geavanceerde parameters te configureren.
De Grote Verandering in 2026: Van SSRS naar Power BI Report Server
Met de introductie van SQL Server 2025 heeft Microsoft een definitieve streep getrokken onder de ontwikkeling van SSRS. Er komt geen SSRS 2025. In plaats daarvan is Power BI Report Server (PBIRS) aangewezen als de standaard on-premises rapportageoplossing.
Dit betekent niet dat uw huidige RDL-rapporten onbruikbaar worden. PBIRS is in feite een superset van SSRS. Het bevat dezelfde engine voor het renderen van gepagineerde RDL-rapporten, maar voegt de mogelijkheid toe om interactieve Power BI-rapporten (.pbix) lokaal te hosten. Voor organisaties die in 2026 upgraden naar SQL Server 2025, is de overstap naar PBIRS de logische en door Microsoft aanbevolen route.
Licentiewijzigingen voor PBIRS in SQL Server 2025
Historisch gezien was Power BI Report Server alleen beschikbaar voor organisaties met een dure SQL Server Enterprise-licentie inclusief actieve Software Assurance (SA), of via een Power BI Premium-abonnement. Vanaf SQL Server 2025 is dit drastisch gewijzigd.
Elke klant met een betaalde SQL Server 2025-licentie (zowel Standard als Enterprise) heeft nu recht op het gebruik van Power BI Report Server. Software Assurance is niet langer een harde vereiste voor de Standard-editie. Dit maakt de overstap voor middelgrote bedrijven financieel aanzienlijk aantrekkelijker. Let wel op: de gratis SQL Server Express-editie heeft vanaf 2025 geen rechten meer op de rapportagetechnologie.
Levenscyclus en End-of-Life (EOL) Datums
Het draaien van verouderde SSRS-versies brengt aanzienlijke beveiligings- en compliancerisico’s met zich mee. In 2026 bereiken we een kritiek omslagpunt voor veel enterprise-omgevingen. Zodra een versie de End of Extended Support-datum passeert, stopt Microsoft met het uitbrengen van beveiligingsupdates, zelfs voor kritieke kwetsbaarheden.
| SQL Server Versie | Status in 2026 | End of Extended Support |
|---|---|---|
| SQL Server 2014 | Niet meer ondersteund | Juli 2024 |
| SQL Server 2016 | Kritiek: EOL in juli 2026 | 14 juli 2026 |
| SQL Server 2017 | Ondersteund (verouderd) | Oktober 2027 |
| SQL Server 2019 | Ondersteund | Januari 2030 |
| SQL Server 2022 (SSRS) | Ondersteund (Laatste SSRS release) | Januari 2033 |
Als uw organisatie nog gebruikmaakt van SSRS 2016, is het [INTERNAL:sql-server-upgraden] vóór juli 2026 een absolute noodzaak. U heeft twee opties: upgraden naar SSRS 2022 (ondersteund tot 2033) of direct migreren naar Power BI Report Server op SQL Server 2025.
Beveiliging en Toegangsbeheer in SSRS
SQL Server Reporting Services maakt gebruik van Role-Based Access Control (RBAC) in combinatie met Windows Authentication (Active Directory). Dit zorgt ervoor dat rapporten veilig kunnen worden afgeschermd op basis van de identiteit van de gebruiker.
Rollen en Rechten
Rechten in SSRS worden beheerd op map- of rapportniveau. Er zijn twee soorten rollen:
- System-level rollen: Bepalen serverbrede instellingen, zoals wie gedeelde schema’s mag aanmaken of de serverconfiguratie mag wijzigen (bijv. de System Administrator rol).
- Item-level rollen: Bepalen wat een gebruiker met specifieke rapporten of mappen mag doen. Standaardrollen zijn onder andere Browser (rapporten bekijken), Publisher (nieuwe rapporten uploaden) en Content Manager (volledig beheer over de map).
Row-Level Security (RLS)
Een krachtige functie binnen SSRS is de mogelijkheid om Row-Level Security toe te passen. Door de ingebouwde parameter User!UserID te gebruiken in uw T-SQL queries, kunt u de teruggestuurde data filteren op basis van de ingelogde Windows-gebruiker. Dit betekent dat u één overkoepelend verkooprapport kunt maken, waarbij verkoper A alleen zijn eigen regio ziet, terwijl de manager alle data ziet.
Migreren van SSRS naar Power BI Report Server (Stappenplan 2026)
Omdat PBIRS de opvolger is van SSRS, heeft Microsoft de migratie relatief eenvoudig gehouden. De RDL-bestanden zijn 100% compatibel. Hier is een technisch stappenplan voor een side-by-side migratie van een oude SSRS-omgeving (bijv. 2016) naar een nieuwe PBIRS 2025-omgeving.
Stap 1: Voorbereiding en Installatie
Zorg voor een schone Windows Server en installeer de SQL Server 2025 Database Engine. Download vervolgens de Power BI Report Server installer. Tijdens de installatie voert u de SQL Server 2025 productcode in om de licentie te activeren. Installeer PBIRS, maar configureer het nog niet.
Stap 2: Back-up van de oude SSRS-omgeving
Op de oude server (bijv. SQL 2016) maakt u een volledige SQL-back-up van de databases ReportServer en ReportServerTempDB. Belangrijker nog: exporteer de Encryption Key via de SSRS Configuration Manager. Zonder deze sleutel kunt u de opgeslagen wachtwoorden voor databronnen op de nieuwe server niet ontsleutelen.
Stap 3: Restore en Configuratie
Kopieer de back-upbestanden naar de nieuwe SQL Server 2025-omgeving en herstel de databases. Open de Report Server Configuration Manager voor PBIRS. Configureer het service-account en de Web Portal URL. Ga naar het tabblad ‘Database’, kies voor ‘Change Database’ en selecteer ‘Choose an existing report server database’. Wijs de herstelde ReportServer database toe.
Stap 4: Encryptiesleutel herstellen en Valideren
Ga in de Configuration Manager naar ‘Encryption Keys’ en kies voor ‘Restore’. Selecteer het bestand uit stap 2 en voer het wachtwoord in. De nieuwe PBIRS-service kan nu de inloggegevens van de databronnen lezen. Start de service opnieuw op en test de Web Portal. Al uw oude RDL-rapporten, mappen, rechten en geplande abonnementen zijn nu operationeel in Power BI Report Server.
Prestaties Optimaliseren in SSRS en PBIRS
Trage rapporten zijn een veelvoorkomend probleem. In 90% van de gevallen ligt de oorzaak niet bij de SSRS-engine, maar bij de onderliggende database-query [INTERNAL:sql-server-performance-tuning]. Er zijn echter specifieke instellingen binnen de Report Server die de laadtijden kunnen verkorten.
- Caching: Voor rapporten die zware queries uitvoeren en waarvan de data niet real-time hoeft te zijn (bijv. een maandrapportage), kunt u caching inschakelen. De server bewaart een gerenderde kopie in het geheugen voor een ingestelde periode.
- Snapshots: In tegenstelling tot caching, genereert een snapshot het rapport op een vast moment in de nacht en slaat dit op in de database. Gebruikers die het rapport overdag openen, laden direct de snapshot zonder de productiedatabase te belasten.
- Execution Log: SSRS houdt een gedetailleerd logboek bij in de
ReportServerdatabase (de viewExecutionLog3). Beheerders kunnen deze view bevragen om exact te zien hoeveel milliseconden er werden besteed aan data retrieval (TimeDataProcessing), rapportverwerking (TimeProcessing) en rendering (TimeRendering).
Veelgestelde vragen
Komt er een SSRS 2025?
Nee, Microsoft heeft bevestigd dat SQL Server Reporting Services (SSRS) 2022 de allerlaatste versie is. In SQL Server 2025 is SSRS vervangen door Power BI Report Server (PBIRS) als de standaard on-premises rapportagetool.
Wat gebeurt er met mijn bestaande RDL-rapporten?
Uw bestaande RDL-rapporten blijven volledig werken. Power BI Report Server ondersteunt de Report Definition Language (RDL) native. Een migratie van SSRS naar PBIRS vereist geen herschrijving van uw huidige rapporten.
Tot wanneer wordt SSRS 2022 ondersteund?
SSRS 2022 ontvangt beveiligingsupdates en volledige ondersteuning tot 11 januari 2033. U hoeft dus niet onmiddellijk te migreren als u momenteel op versie 2022 zit, maar voor nieuwe implementaties wordt PBIRS aangeraden.
Wanneer is de End of Life (EOL) voor SQL Server 2016?
De uitgebreide ondersteuning (Extended Support) voor SQL Server 2016, inclusief de bijbehorende SSRS-component, stopt definitief op 14 juli 2026. Na deze datum worden er geen beveiligingspatches meer uitgebracht.
Heb ik Software Assurance nodig voor Power BI Report Server in 2026?
Vanaf SQL Server 2025 is Power BI Report Server inbegrepen bij zowel de Enterprise- als de Standard-editie, zonder dat actieve Software Assurance verplicht is voor de basisfuncties. Let op: de gratis SQL Express-editie heeft geen rapportagerechten meer.
Kan ik SSRS integreren met een webapplicatie?
Ja, SSRS- en PBIRS-rapporten kunnen eenvoudig worden ingesloten in externe webapplicaties via de Report Viewer-control of via een simpele IFrame door de parameter &rs:Embed=true aan de rapport-URL toe te voegen.