SQL Server is een relationeel database management systeem (RDBMS) van Microsoft dat data opslaat, beheert en beveiligt. Je gebruikt het voor alles van kleine webapplicaties tot zware enterprise-omgevingen. In 2026 is SQL Server 2025 de nieuwste versie op de markt, uitgerust met ingebouwde AI-functies en verbeterde prestaties. Loop je tegen connectieproblemen aan, of wil je weten welke licentie jouw bedrijf precies nodig heeft? In deze gids vind je de meest actuele prijzen, End of Life (EOL) datums voor 2026 en directe oplossingen voor netwerkfouten.
Wat is SQL Server en hoe werkt het?
Microsoft SQL Server gebruikt Structured Query Language (SQL) om met databases te communiceren. Het systeem zorgt ervoor dat meerdere gebruikers tegelijkertijd data kunnen opvragen of aanpassen, zonder dat de database corrupt raakt of trager wordt. Dit gebeurt via een client-server architectuur. De applicatie (client) stuurt een verzoek, en de database (server) verwerkt dit verzoek en stuurt het resultaat terug.
Een SQL Server-omgeving bestaat uit meerdere kerncomponenten die nauw met elkaar samenwerken:
- Database Engine: Dit is de absolute kern. Het zorgt voor de veilige opslag, snelle verwerking en beveiliging van alle data.
- SQL Server Integration Services (SSIS): Een tool voor het extraheren, transformeren en laden (ETL) van data. Hiermee verplaats je data tussen verschillende systemen.
- SQL Server Reporting Services (SSRS): Hiermee genereer je visuele rapporten en dashboards voor eindgebruikers.
- SQL Server Analysis Services (SSAS): Dit component wordt gebruikt voor complexe data-analyses en datamining, essentieel voor Business Intelligence (BI).
Nieuw in SQL Server 2025
Sinds eind 2025 is SQL Server 2025 algemeen beschikbaar (General Availability). Microsoft heeft in deze versie sterk ingezet op kunstmatige intelligentie en hybride cloud-oplossingen. De belangrijkste vernieuwingen in 2026 zijn:
- Ingebouwde AI en Vector Search: Je kunt nu direct in de database zoeken met AI-modellen, zonder data naar externe systemen te verplaatsen.
- Verbeterde limieten voor Standard Edition: Waar eerdere versies strengere limieten hadden, ondersteunt de Standard Edition in 2025 nu tot 32 CPU-cores en 256 GB RAM per instance.
- Grotere Express Edition: De gratis Express-versie ondersteunt nu databases tot 50 GB (dit was voorheen 10 GB). Dit is een enorme upgrade voor kleine applicaties.
- Web Edition stopt: Microsoft is gestopt met de Web Edition. Bestaande gebruikers moeten migreren naar Standard Edition of Azure SQL.
SQL Server versies: Express, Standard of Enterprise?
Het kiezen van de juiste versie is cruciaal om onnodige licentiekosten te voorkomen. Microsoft biedt in 2026 drie hoofdversies aan voor productieomgevingen, plus een Developer-versie voor testdoeleinden [INTERNAL:sql-server-developer-installeren].
| Versie | Doelgroep | Maximale Database Grootte | Max RAM per Instance | Max CPU Cores |
|---|---|---|---|---|
| Express | Hobbyisten, kleine apps | 50 GB (sinds 2025) | 1.4 GB | 4 cores |
| Standard | MKB, afdelingsapplicaties | 524 PB | 256 GB | 32 cores |
| Enterprise | Grote bedrijven, datacenters | 524 PB | Ongelimiteerd (OS limiet) | Ongelimiteerd (OS limiet) |
| Developer | Ontwikkelaars (niet voor productie) | 524 PB | Ongelimiteerd | Ongelimiteerd |
End of Life (EOL) datums: Let op 14 juli 2026
Software heeft niet het eeuwige leven. Microsoft hanteert een vaste levenscyclus voor elke SQL Server-versie. Zodra een versie de ‘End of Extended Support’ datum bereikt, ontvangt deze geen beveiligingsupdates meer. Dit levert enorme veiligheidsrisico’s op voor bedrijfsdata.
Belangrijke deadline in 2026: Op 14 juli 2026 stopt de ondersteuning voor SQL Server 2016 volledig. Draait jouw bedrijf nog op deze versie? Dan is het essentieel om dit jaar nog een migratie te plannen naar SQL Server 2022, SQL Server 2025 of de Azure Cloud.
| SQL Server Versie | Mainstream Support Eindigt | Extended Support Eindigt (EOL) |
|---|---|---|
| SQL Server 2014 | Verlopen (2019) | Verlopen (12 juli 2024) |
| SQL Server 2016 | Verlopen (2021) | 14 juli 2026 |
| SQL Server 2019 | 28 februari 2025 | 7 januari 2030 |
| SQL Server 2022 | 11 januari 2028 | 11 januari 2033 |
| SQL Server 2025 | 6 januari 2031 | 6 januari 2036 |
Wat kost SQL Server in 2026?
De licentiestructuur van Microsoft kan complex zijn. Vanaf SQL Server 2022 en 2025 zijn de prijzen verhoogd en is er een sterke focus op ‘Per Core’ licenties. Hier is een overzicht van de geschatte kosten in 2026 (exclusief Software Assurance).
Core-gebaseerde licenties
Bij dit model betaal je voor de rekenkracht (CPU-cores) van de server. Je hebt geen losse gebruikerslicenties (CAL’s) nodig. Dit is verplicht voor Enterprise en optioneel voor Standard. Microsoft verkoopt deze licenties in pakketten van twee (2-core packs), met een minimum van vier cores per fysieke of virtuele server.
- SQL Server Standard (2-core pack): Circa € 3.945,-
- SQL Server Enterprise (2-core pack): Circa € 15.123,-
Een minimale Enterprise-installatie (4 cores) kost dus al snel meer dan € 30.000,- aan licentiekosten.
Server + CAL licenties
Dit model is alleen beschikbaar voor de Standard Edition. Je koopt één licentie voor de server, en vervolgens een Client Access License (CAL) voor elke gebruiker of elk apparaat dat verbinding maakt. Dit is voordeliger voor bedrijven met een klein, vast aantal gebruikers.
- SQL Server Standard (Serverlicentie): Circa € 1.050,-
- SQL Server CAL (per gebruiker/apparaat): Circa € 245,-
Netwerk- en DNS-problemen met SQL Server oplossen
Zelfs de best geconfigureerde SQL Server kan onbereikbaar worden door netwerkproblemen. Een veelvoorkomende klacht is: “De server reageert niet” of “Kan geen verbinding maken met de server”. Dit heeft vaak te maken met DNS, firewalls of gestopte services [INTERNAL:dns-server-reageert-niet-windows]. Hier zijn de stappen om de meest voorkomende fouten (zoals Error 26 en Error 40) in 2026 op te lossen.
1. Controleer of de SQL Server Service draait
Als de database-engine is gestopt, weigert de server alle inkomende verbindingen.
- Open het startmenu op de server en zoek naar SQL Server Configuration Manager.
- Klik in het linkermenu op SQL Server Services.
- Controleer de status van
SQL Server (MSSQLSERVER)of de naam van jouw specifieke instance. - Staat de status op ‘Stopped’? Klik met de rechtermuisknop en kies Start.
2. Zet TCP/IP aan
Standaard staat SQL Server Developer en Express ingesteld om alleen lokale verbindingen toe te staan. Om verbindingen over het netwerk toe te staan, moet het TCP/IP-protocol geactiveerd zijn.
- Ga in de SQL Server Configuration Manager naar SQL Server Network Configuration.
- Selecteer Protocols for MSSQLSERVER (of jouw instance-naam).
- Zoek in de lijst naar TCP/IP. Als deze op ‘Disabled’ staat, klik je met de rechtermuisknop en kies je Enable.
- Herstart de SQL Server Service om de wijziging door te voeren.
3. Open Poort 1433 in de Windows Firewall
SQL Server luistert standaard op TCP-poort 1433. Als de Windows Firewall deze poort blokkeert, mislukken alle externe verbindingen.
- Open Windows Defender Firewall with Advanced Security op de server.
- Klik op Inbound Rules en kies New Rule… in het rechtermenu.
- Selecteer Port en klik op Next.
- Kies TCP en vul bij ‘Specific local ports’
1433in. - Kies Allow the connection, vink alle profielen aan (Domain, Private, Public) en geef de regel een herkenbare naam (bijv. ‘SQL Server TCP 1433’).
4. Los DNS-resolutie problemen op
Soms probeer je verbinding te maken via de servernaam (bijv. SRV-DB-01), maar krijg je een time-out. Dit gebeurt wanneer de DNS-server de hostnaam niet kan vertalen naar het juiste IP-adres [INTERNAL:dns-cache-flushen-windows].
- Ping de server: Open Command Prompt op je werkplek en typ
ping SRV-DB-01. Krijg je een foutmelding of een verkeerd IP-adres? Dan is de DNS-record verouderd. - Flush de DNS-cache: Typ
ipconfig /flushdnsom je lokale cache te legen en de nieuwste DNS-gegevens op te halen. - Gebruik het IP-adres: Probeer in SQL Server Management Studio (SSMS) verbinding te maken met het directe IP-adres (bijv.
192.168.1.50) in plaats van de servernaam. Als dit wel werkt, weet je zeker dat het een DNS-probleem is en geen databaseprobleem.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen SQL Server en MySQL?
SQL Server is een commercieel product van Microsoft, geoptimaliseerd voor Windows-omgevingen (hoewel het inmiddels ook op Linux draait) en nauw geïntegreerd met het Microsoft-ecosysteem. MySQL is een open-source database, oorspronkelijk gericht op webapplicaties, en wordt nu beheerd door Oracle. SQL Server biedt over het algemeen meer geavanceerde Enterprise-functies direct uit de doos.
Waarom kan ik niet inloggen met SQL Server Authentication?
Standaard staat SQL Server ingesteld op ‘Windows Authentication mode’. Dit betekent dat je alleen kunt inloggen met je Windows-account. Om in te loggen met een specifieke SQL-gebruiker (zoals ‘sa’), moet je de serverinstellingen wijzigen naar ‘SQL Server and Windows Authentication mode’ via de Server Properties in SQL Server Management Studio (SSMS), en daarna de service herstarten.
Wat betekent SQL Server Error 40?
Error 40 betekent dat de client geen verbinding kon maken met de SQL Server. Dit wijst vrijwel altijd op een netwerkprobleem: de server staat uit, de firewall blokkeert poort 1433, TCP/IP is niet ingeschakeld, of je hebt de servernaam verkeerd getypt. Volg de netwerk-troubleshooting stappen in dit artikel om het op te lossen.
Is SQL Server Express gratis voor zakelijk gebruik?
Ja, SQL Server Express is in 2026 volledig gratis, ook voor commerciële productieomgevingen. Je bent echter wel gebonden aan de technische limieten: maximaal 4 CPU-cores, 1.4 GB RAM per instance, en sinds versie 2025 een maximale databasegrootte van 50 GB. Zodra je deze limieten raakt, moet je upgraden naar Standard Edition.
Wanneer moet ik upgraden naar SQL Server 2025?
Als je momenteel SQL Server 2016 gebruikt, moet je vóór juli 2026 upgraden om beveiligingsrisico’s te vermijden. Voor gebruikers van SQL Server 2019 of 2022 is een upgrade niet direct noodzakelijk, tenzij je gebruik wilt maken van de nieuwe AI-functies (zoals vector search) of de verruimde hardwarelimieten van de Standard Edition.